Tìm trong An toàn Môi trường:
Môi trường

KĨ NĂNG THUYẾT TRÌNH

MÔI TRƯỜNG > KĨ NĂNG > Kĩ năng học tập > Thuyết trình

Thuyết trình là công cụ hùng biện giúp nhà nghiên cứu bảo vệ quan điểm trong bài viết và thuyết phục được người khác. (Nguyễn Tấn Đại. 2007)

Khả năng nói và thuyết trình trước đám đông đòi hỏi một quá trình rèn luyện lâu dài, cả về tâm lí lẫn khả năng kiểm soát ngôn ngữ (Nguyễn Tấn Đại, 2007). Bạn rèn luyện ngay bây giờ và sẽ có được các kĩ năng cần thiết. Hãy bước những bước đi đầu tiên. Bước đầu tiên đó không bao giờ là muộn.

Phần này giới thiệu các bạn các nội dung chính sau

Chuẩn bị

Để có một bài thuyết trình khoa học tốt, người thuyết trình cần phải

Chuẩn bị tinh thần

Chuẩn bị tinh thần trước khi trình bày bài báo cáo khoa học nhằm tạo ra sự tự tin, loại bỏ những cảm giác sợ sệt, lo lắng trước buổi thuyết trình. Có ba cách chính để chuẩn bị tinh thần, có tác dụng bổ sung lẫn nhau:

  • Làm chủ nội dung trình bày, không để sót những yếu tố mập mờ. Người nghe thường dễ dàng phát hiện ra điểm yếu của người nói nếu vấn đề được đề cập một cách lộn xộn, hay khi những nội dung cốt lõi bị khoả lấp, bỏ qua;
  • Tự tin vào bản thân. Người thuyết trình là người hiểu rõ vấn đề được trình bày hơn so với người nghe;
  • Dự kiến những câu hỏi mà cử toạ có thể đặt ra sau phần trình bày của mình và chuẩn bị câu trả lời trong các trang trình chiếu làm sẵn.

Về tâm lí, nói chung ngay cả các giáo sư giỏi hay chuyên gia diễn thuyết đôi khi cũng không thể loại bỏ hết cảm giác lo lắng trước một buổi thuyết trình nào đó, nên đối với sinh viên chuyện thiếu tự tin trước buổi thuyết trình khoa học cũng là bình thường. Chỉ cần làm tốt ba bước chuẩn bị như trên là đã góp phần quan trọng dẫn đến thành công.

(Nguyễn Tấn Đại, 2007)

Chuẩn bị nội dung

Thuyết trình không đơn giản là lắp bản chiếu, quay lưng lại cử toạ và nhìn chằm chằm vào bài trình chiếu mà đọc ầm ầm. Bạn cần quan tâm

  • Thời gian dành cho bài thuyết trình cuả mình bao lâu?
  • Đối tượng thuyết trình là ai?
  • Mục đích cuả bài thuyết trình là gì?

Thời gian thông thường dành cho một bài thuyết trình khoa học khoảng từ 15 đến 25 phút. Khoảng thời gian đó không đủ để trình bày mọi thứ trong bài viết. Do đó, khi xây dựng nội dung cần làm nổi bật các nội dung chính yếu và quan trọng nhất.

Phần này hướng dẫn chuẩn bị nội dung sẽ trình bày trong buổi thuyết trình, lưạ chọn nội dung từ bản báo cáo để đưa vào bản trình chiếu.

Chuẩn bị phương tiện thuyết trình

Chuẩn bị phương tiện thuyết trình là bước chuẩn bị sau cùng cho một bài thuyết trình tốt. Nội dung và tinh thần phải chuẩn bị trước để bạn có thể thành công khi trình bày trong bất kì hoàn cảnh nào có hay không có phương tiện thuyết trình hiện đại mà không bị phụ thuộc vào chuyện phải có máy tính, phải có nối mạng, phải có loa phát âm thanh nổi...

Nếu chuẩn bị bài thuyết trình bằng cách chuẩn bị phim chiếu, bản trình chiếu điện tử ngay ở bước đầu tiên là sẽ bị động vì bị lệ thuộc vào phương tiện và công nghệ. Nếu không có thiết bị tương ứng thì người thuyết trình chết cứng. Thực ra, người thuyết trình cần chuẩn bị cho mọi trường hợp có thể xảy ra khi phương tiện trình chiếu phù hợp nhất bị trực trặc hay không được cung cấp.

Bài trình chiếu

Phim trong :: transparent.

  • Với các hình ảnh hay bảng biểu, chỉ nên giữ lại các thông tin cốt lõi nhất, hoặc phân tách ra nhiều phần.
  • Cỡ chữ ít nhất là 14 pt; mỗi bản phim nên được chiếu trọn trong màn hình, nội dung không nên dàn sát biên.
  • Với các bản phim cần trình bày một ý tưởng bằng chữ viết, không nên soạn quá 12 dòng;
  • nên sắp xếp các bản phim theo thứ tự trình bày, có đánh số; và ngay cả các bản phim cần sử dụng nhiều lần thì cũng nên sao ra nhiều bản để xếp theo thứ tự, không quay lại tìm bản phim đã dùng.

Hình kích thước lớn

Nói chung, các loại bản in các bản đồ, biểu đồ, ảnh... thường có tác dụng thông tin ở mức cá thể nhiều hơn là tập thể (trước đám đông). Từng người có thể xem bản in trong giờ nghỉ, mà không phù hợp cho việc trình bày đồng thời cho một nhóm đông. Trong trường hợp nhất thiết phải dùng chúng cho bài thuyết trình, cần đặt bản đồ ở vị trí dễ quan sát để có thể giải thích những nét đại thể trên bản đồ, và với một số phần quan trọng cần giải thích chi tiết, nên chụp trích lại để phóng lớn bằng phương tiện trình bày chính của buổi thuyết trình.

Bài trình chiếu điện tử :: electronic presentation ::: présentation électronique.

Khi thiết kế bài trình chiếu với mục đích khoa học - giáo dục, cần lưu ý

  • bản phim :: slide ::: diapositive phải dễ đọc đối với toàn bộ cử toạ, hoặc ít nhất là đối với những người nghe quan trọng;
  • không dùng các yếu tố phụ hoạ làm phân tán sự chú ý của cử toạ (như các yếu tố động; hình ảnh, biểu tượng vui,...);
  • sử dụng công cụ thiết kế phù hợp với công cụ thuyết trình sẽ sử dụng, nhằm tránh những sự cố không tương thích về phần mềm, thời gian hiển thị, màu sắc,...;
  • kiểm soát được diễn tiến buổi thuyết trình, có thể dừng lại, tiếp tục hoặc quay lui một cách nhịp nhàng ở bất cứ thời điểm nào, sau bất cứ câu hỏi nào được đặt ra;
  • định vị nhanh chóng ở bất cứ điểm nào trong các bản phim liên quan đến mỗi câu hỏi đặt ra.

Xem cụ thể về thiết kế bài trình chiếu bằng phần mềm MS. PowerPoint

Công cụ

Bạn cần làm quen với các công cụ chuyển hình ảnh trên máy tính ra công chúng, dụng cụ chỉ bảng...

  • Máy chiếu hắt :: Over head;
  • Máy chiếu trực tiếp :: Direct Projector
  • Máy chiếu đa năng :: Projector.
  • Bảng treo bản in khổ lớn

Dụng cụ chỉ bảng

Người báo cáo nên dùng kim chỉ bảng hoặc đèn chỉ bảng để giải thích các chi tiết trên màn hình, không nên dùng con trỏ chuột;

  • Bút chỉ laser :: laser pointer.
    • Mục đích sử dụng. Các dữ liệu dạng bảng số liệu, biểu đồ, hình ảnh sẽ là yếu tố khó hiểu đối với người không cùng chuyên môn. Ngay cả người cùng chuyên môn cũng khó theo dõi “câu chuyện” của diễn giả. Do đó, diễn giả phải chỉ những dữ liệu mình đang nói để người xem có thể theo dõi.
    • Kĩ thuật cơ bản. Tìm hiểu và thử các nút bấm màu đỏ, nút fwd và bwd. Các thao tác này cần thực hành trước cho thành thạo.
    • Kĩ thuật sử dụng.
      • Chỉ vào một chỗ nào đó mình nói và thời gian phải từ 5 giây trở lên, it hơn là không đủ thời gian cho người xem nhận biết điểm được chỉ. Có thể khoanh tròn những hình ảnh đang bàn để nhấn mạnh.
      • Cầm bút chỉ laser cho chặt, không bị run, chỉ lung tung, chạy lên chạy xuống.

(Nguyễn Văn Tuấn, 2011)

Điạ điểm

Làm quen trước với địa điểm là một bước chuẩn bị quan trọng để có thể đảm bảo mọi ý tưởng đã thiết kế có thể thực hiện được thuận lợi.

Thực hành

Thực hành trước vài lần, bạn sẽ thấy tiến bộ rất nhiều và hoàn toàn tự tin trong buổi báo cáo chính thức. Mỗi lần thử trình bày báo cáo, bạn nên rút kinh nghiệm, ghi ra giấy và tìm giải pháp cải tiến. Các lần thử trình bày gồm

  • Viết bài văn thuyết trình báo cáo chi tiết đến từng câu, từng ý và in ra thành bản in. Mỗi lần trình bày thử, bạn sẽ sửa các câu chữ trong bài thuyết trình này của mình.
  • Đọc bài báo cáo một mình cho thuộc, trôi chảy
  • Trình bày bài báo cáo một mình
  • Trình bày bài báo cáo có khán giả là người thân, bạn bè, đồng nghiệp để nhận được góp ý. Người không chuyên môn cũng xó thể góp ý về các phong cách trình bày phù hợp hay không, nội dung có khó hiểu hay không. Người đúng chuyên môn với bạn sẽ có các ý kiến sâu sắc hơn về chuyên môn như các câu hỏi về những điểm chưa rõ ràng... Những câu hỏi này có thể là câu hỏi chất vấn trong buổi báo cáo thực sự.

Tài liệu tham khảo

  1. Nguyễn Tấn Đại. 2007. Kĩ thuật soạn thảo tài liệu khoa học [trực tuyến]. Giáo trình điện tử "Phương pháp nghiên cứu tài liệu trong nghiên cứu khoa học". Cập nhật 11/06/2007 [tham khảo 12/07/2009]. Địa chỉ truy cập: <http://www.khoahocviet.info/meresci/vi/meresci05a.html>.
  2. Nguyễn Văn Tuấn. 2011. Kĩ năng trình bày 7: Điệu bộ: http://nguyenvantuan.net/otherskills/1315-ki-nang-trinh-bay-7-dieu-bo-

Liên kết chọn lọc

Tài liệu tham khảo

  1. Nguyễn Tấn Đại. 2007. Kĩ thuật soạn thảo tài liệu khoa học [trực tuyến]. Giáo trình điện tử "Phương pháp nghiên cứu tài liệu trong nghiên cứu khoa học". Cập nhật 11/06/2007 [tham khảo 12/07/2009]. Địa chỉ truy cập: <http://www.khoahocviet.info/meresci/vi/meresci05a.html>.

© Trần Minh Hải. An toàn Môi trường :: http://environment-safety.com.

Cập nhật: 27/7/2011.

[ Quay lại ] [ Đầu trang ] [ Tải lên mạng: Dimanche, 24 Mars, 2013 5:45 PM ]